Polyester có thể tái chế được không? Khám phá câu trả lời và tìm hiểu về các quy trình mà các nhà sản xuất sử dụng, cùng với những ưu điểm và nhược điểm của vật liệu này. Polyester là một trong những sợi được sản xuất rộng rãi nhất, chiếm 54% tổng sản lượng sợi toàn cầu vào năm 2022.
Polyester là một vật liệu tổng hợp được sử dụng để sản xuất khoảng một nửa sản lượng quần áo trên thế giới. Hơn nữa, con số đó dự kiến sẽ tăng gấp đôi do nhu cầu tăng từ tầng lớp trung lưu toàn cầu ngày càng phát triển và mong muốn của người tiêu dùng về quần áo co giãn hơn, bền hơn. Xu hướng này đã khơi dậy sự quan tâm mới về sự khác biệt giữa polyester và cotton, đặc biệt là về tác động môi trường và hiệu suất của quần áo. Nhưng polyester có thể tái chế được không, và vải polyester có an toàn không? Tính bền vững của polyester là mối quan tâm của nhiều tổ chức môi trường. Họ lo ngại rằng không có cách an toàn và hiệu quả để xử lý thành phần hoạt tính, polyethylene terephthalate (PET), và nó tích tụ trong môi trường. Polyester không phân hủy sinh học và có thể mất từ 20 đến 200 năm để phân hủy, do đó góp phần vào ô nhiễm môi trường lâu dài.
May mắn thay, nhờ polyester tái chế, quá trình tạo ra quần áo từ vật liệu này đang trở nên thân thiện với môi trường hơn. Nhiều thương hiệu lớn đã sử dụng polyester tái chế trong một số dòng sản phẩm của họ, và những thương hiệu khác dự định tăng cường sử dụng vật liệu này trong tương lai, từ đó ngăn chặn PET bị đưa vào bãi chôn lấp. Sản xuất polyester tái chế giúp chuyển hướng chất thải dệt may khỏi bãi chôn lấp và giảm gánh nặng môi trường từ quần áo bị bỏ đi. Textile Exchange là một nhân tố lớn trong lĩnh vực này. Là một tổ chức phi lợi nhuận, họ đang tìm cách khuyến khích các nhà bán lẻ vải lớn, như Gap và IKEA, giảm hàm lượng PET nguyên sinh trong quần áo và đồ bọc của họ. Nhiều công ty đang phát triển và sử dụng polyester tái chế và các sợi thế hệ tiếp theo như một phần của các sáng kiến bền vững. Mục tiêu cuối cùng là tăng tỷ lệ sử dụng polyester tái chế của các thương hiệu lên 36% vào năm 2030. Các nhà sản xuất polyester tái chế nhằm giảm phát thải CO2 xuống 32% so với polyester thông thường.
Giới thiệu về Polyester
Polyester là một vật liệu tổng hợp đã trở thành nền tảng của ngành công nghiệp thời trang, chiếm một phần đáng kể trong sản xuất quần áo toàn cầu. Nhờ độ bền, khả năng chống nhăn và giữ form, polyester có mặt trong khoảng một nửa số quần áo trên toàn thế giới. Việc sử dụng rộng rãi này được thúc đẩy bởi tính đa dụng và chi phí hợp lý của loại vải này, khiến nó trở thành lựa chọn phổ biến cho nhiều ứng dụng, từ áo thun đến áo khoác ngoài.
Tuy nhiên, việc sản xuất polyester nguyên sinh đi kèm với chi phí môi trường đáng kể. Việc tạo ra polyester mới phụ thuộc nhiều vào dầu thô và khí tự nhiên, cả hai đều là tài nguyên không thể tái tạo. Việc khai thác và xử lý các nguyên liệu thô này góp phần vào phát thải khí nhà kính và suy thoái môi trường, gây lo ngại về tính bền vững của các loại vải polyester truyền thống. Đáp lại, ngành thời trang ngày càng chuyển sang sử dụng polyester tái chế như một cách để giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nguyên sinh, giảm thiểu chất thải và giảm tác động môi trường tổng thể của sản xuất quần áo. Bằng cách áp dụng polyester tái chế, các thương hiệu đang tiến tới các thực hành bền vững hơn và góp phần giảm thiểu rác thải nhựa.
Các loại Polyester
Polyester có nhiều dạng khác nhau, mỗi loại có đặc điểm và tác động môi trường riêng. Loại phổ biến nhất là polyester nguyên sinh, được sản xuất từ polyethylene terephthalate (PET), một loại nhựa được tạo ra từ nhiên liệu hóa thạch như dầu thô và khí tự nhiên. Quá trình này tiêu thụ nhiều tài nguyên và tạo ra chất thải nhựa, góp phần vào các thách thức môi trường liên quan đến ngành thời trang.
Polyester tái chế là một lựa chọn bền vững hơn. Nó được làm bằng cách xử lý các chai nhựa tái chế và các chất thải PET sau tiêu dùng khác, biến các vật liệu bỏ đi thành vải mới. Bằng cách sử dụng chai nhựa tái chế và các chất thải nhựa khác, polyester tái chế giúp chuyển hướng vật liệu khỏi bãi chôn lấp và giảm nhu cầu khai thác nhiên liệu hóa thạch mới. So với polyester nguyên sinh, polyester tái chế cần ít tài nguyên hơn và có tác động môi trường thấp hơn, khiến nó trở thành lựa chọn ngày càng phổ biến cho các thương hiệu cam kết bền vững.
Polyester pha trộn là một loại khác, kết hợp polyester với các sợi khác như cotton để tạo ra các loại vải có đặc tính riêng biệt. Những hỗn hợp này có thể tăng cường sự thoải mái, độ bền hoặc hiệu suất, nhưng cũng có thể làm phức tạp việc tái chế do sự đa dạng của các vật liệu sử dụng. Khi ngành thời trang tiếp tục đổi mới, việc sử dụng polyester tái chế và vải pha trộn đang giúp tạo ra các lựa chọn bền vững hơn cho người tiêu dùng đồng thời giải quyết các thách thức về rác thải nhựa và tiêu thụ tài nguyên.
Polyester có thể tái chế được không? Đây là cách nó hoạt động
Polyester tái chế về mặt hóa học rất giống với polyester thông thường được tạo ra từ dầu thô. Sự khác biệt quan trọng là polyester tái chế được làm từ vật liệu đã tồn tại trong môi trường, không phải nhựa nguyên sinh. Vì lý do đó, nhiều người — bao gồm một số tổ chức môi trường nổi tiếng — xem nó là bền vững hơn. Việc sử dụng polyester tái chế giúp giảm khai thác dầu thô và khí tự nhiên từ trái đất để sản xuất thêm nhựa.
Nhà sản xuất tạo ra polyester tái chế bằng cách thu thập các vật liệu hiện có rồi phá vỡ chúng thành các viên nhỏ, phẳng. Việc áp dụng nhiệt và tác động cơ học cho phép các thương hiệu dệt nhựa bỏ đi thành sợi, sau đó có thể được sàng lọc qua máy móc để sản xuất quần áo. Polyester tái chế được làm bằng cách nung chảy chất thải nhựa và quay lại thành sợi mới. Đây được gọi là tái chế cơ học, là quy trình tái chế phổ biến nhất cho polyester. Tái chế hóa học là một phương pháp sáng tạo khác phá vỡ polyester thành nguyên liệu thô, cho phép tạo ra sợi tái chế chất lượng cao hơn.
Điều tuyệt vời về polyester tái chế là nó không nhất thiết phải đến từ polyester hiện có. Thực tế, nó có thể đến từ bất kỳ loại nhựa chứa PET nào. Nhiều nhà sản xuất, ví dụ, bắt đầu quy trình sản xuất của họ với các xe tải chở đầy chai nhựa thu thập từ rác thải địa phương. Chất thải dệt may cũng là nguồn quan trọng cho việc tái chế polyester, mặc dù nó gây ra thách thức trong việc phân loại và xử lý. Họ sau đó đưa những vật liệu này vào máy móc để phá vỡ thành các phần cấu thành, rồi biến chúng thành sợi có thể mặc được. Các thương hiệu biến chai cũ, bao bì thực phẩm và vật liệu bọc thành vật liệu giống như giấy vụn trong quá trình nghiền nhựa, chuyển đổi rác thải nhựa dùng một lần thành các sản phẩm quần áo bền có thể sử dụng nhiều năm.
Quá trình này cũng rất hiệu quả. Các nhà sản xuất có thể biến năm chai nước ngọt thông thường thành một chiếc áo thun, cung cấp cho người tiêu dùng các sản phẩm quần áo có thể sử dụng hơn năm năm. Năm chai nước cho đủ sợi để làm một chiếc áo thun. Những tiến bộ trong quy trình tái chế hóa học đang nâng cao chất lượng và tính bền vững của polyester tái chế.
Một số thương hiệu quảng bá rằng nhựa của họ đến từ rác thải tiêu dùng (do hình ảnh mà tất cả chúng ta đều có về các bãi rác đầy chai nước ngọt). Tuy nhiên, thực tế, phần lớn nhựa sử dụng trong sản xuất quần áo polyester tái chế đến từ nguồn công nghiệp. Việc tái sử dụng loại PET này thường dễ dàng hơn nhiều so với phiên bản tiêu dùng. Có ít bước tiền xử lý hơn và nó thường được chuẩn hóa hơn, cho phép các thương hiệu thời trang tạo ra kết quả đồng nhất hơn.
Việc sử dụng polyester tái chế là điều mà hầu hết các nhà môi trường ủng hộ. Các đổi mới liên tục trong tái chế polyester rất quan trọng để tạo ra một ngành công nghiệp dệt may tuần hoàn hơn. Tuy nhiên, cũng có một số nhược điểm.
Ưu điểm của Polyester tái chế
Polyester tái chế mang lại nhiều lợi ích so với polyester nguyên sinh. Điều này thu hút người tiêu dùng muốn đảm bảo tủ quần áo của họ có tác động môi trường tối thiểu.
2.1 Chất lượng và Hiệu suất
Polyester tái chế có chất lượng tương đương với polyester nguyên sinh. Nó cũng rất bền, lý tưởng cho các vật dụng hàng ngày như ví và đồ thể thao.
2.2 Lợi ích Môi trường
Bằng cách sử dụng polyester tái chế, chúng ta giảm nhu cầu về dầu mỏ mới, giảm phát thải khí nhà kính và giúp giữ rác thải nhựa không bị đưa vào bãi chôn lấp và đại dương. Điều này hỗ trợ một chu trình nhựa bền vững hơn. Các giải pháp sáng tạo trong toàn chuỗi giá trị là cần thiết để cải thiện hiệu quả và khả năng mở rộng của việc tái chế polyester.
Nó Tốt Không Kém Nhưng Cần Ít Tài Nguyên Hơn
Nhiều người tưởng tượng rằng polyester tái chế yếu hơn và giòn hơn so với loại nguyên sinh. Nhưng nhờ cách tái chế PET hoạt động, điều đó không đúng. Nó có các đặc tính vật liệu gần như giống hệt loại mới sản xuất, nghĩa là đặc tính vải gần như giống nhau. Polyester tái chế có chất lượng tương đương với polyester nguyên sinh.
Có nhiều lợi ích môi trường khi sử dụng polyester tái chế. Ví dụ, nghiên cứu cho thấy polyester tái chế cần khoảng 59% năng lượng ít hơn để sản xuất so với loại nguyên sinh. Nó có thể giảm phát thải CO2 lên đến 32%, giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Trong suốt vòng đời, PET tái chế thường vượt trội hơn so với loại dùng một lần. Sử dụng 100% polyester tái chế có thể giảm đáng kể phát thải CO2 và tiêu thụ năng lượng.
Hơn nữa, sử dụng PET tái chế cũng giúp giảm tác động môi trường của việc khai thác dầu thô. Việc khai thác khí tự nhiên và dầu từ lòng đất gây hại môi trường và thường dẫn đến phá hủy môi trường sống. Sử dụng PET đã có trong các sản phẩm thương mại, không cần tiếp tục phụ thuộc vào dầu mỏ. Polyester được tạo ra từ dầu mỏ, một nhiên liệu hóa thạch không tái tạo, góp phần vào phát thải khí nhà kính.
Cũng có những lợi thế chiến lược. Nếu nguồn cung dầu đột ngột cạn kiệt, các quốc gia phụ thuộc nhiều vào polyester sẽ gặp khó khăn trong việc tìm nguồn nguyên liệu thô để tạo ra sản phẩm mới. Nhưng khi có nhiều khả năng tái chế hơn, nguồn polyester mới trở nên an toàn và đa dạng hơn nhiều. PET mới liên tục được đưa vào dưới dạng bao bì tiêu dùng và công nghiệp dùng một lần.
Nó Sử Dụng Một Nguồn Nhựa Chính
Ước tính cho thấy polyester chiếm khoảng 60% tổng sản lượng PET toàn cầu — gấp hơn hai lần lượng sử dụng trong sản xuất chai nhựa toàn cầu. Vì vậy, phát triển chuỗi cung ứng không nguyên sinh là một cách tuyệt vời để giảm tổng thể tiêu thụ nhựa nguyên sinh. Có thể tồn tại một chu trình nhựa bền vững, trong đó rác thải dùng một lần được tái chế thành PET, sau đó được sử dụng để làm quần áo, rồi tiếp tục được biến đổi thành các vật dụng dùng một lần, và cứ thế tiếp tục. Quá trình này có thể kéo dài vô hạn, miễn là công nghệ xử lý có thể duy trì cấu trúc hóa học của polyethylene terephthalate.
Nó Ngăn Nhựa Đến Bãi Chôn Lấp và Đại Dương
Ưu điểm thứ ba của polyester tái chế là nó hoạt động như một loại “bể chứa nhựa.” Thay vì rác thải tiêu dùng được đưa trực tiếp đến bãi chôn lấp hoặc đại dương, nó thường được kết hợp vào các sản phẩm mà người tiêu dùng có thể sử dụng lâu dài. Việc tái chế mang lại sự sống mới cho nhựa và vải đã qua sử dụng, kéo dài tuổi thọ và giảm chất thải.
Thống kê về nhựa trong đại dương khá đáng sợ. Nhựa, ví dụ, chiếm khoảng 80% tất cả các mảnh vụn biển (do tính bền vững của nó khi phân hủy). Chính phủ ước tính rằng nhựa giết khoảng 100.000 động vật biển có vú và rùa, cũng như một triệu chim biển mỗi năm. Con người thải khoảng 12 triệu tấn nhựa vào đại dương mỗi 12 tháng, và phần lớn trong số này ở dạng vi nhựa — các hạt nhỏ khó nhìn thấy bằng mắt thường. Nhựa được phân bố rộng rãi trong môi trường, với các hạt vi nhựa hiện được tìm thấy trong băng ở Nam Cực xa xôi. Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, có thể sẽ có nhiều nhựa trong đại dương vào năm 2050 hơn tất cả các sinh vật biển cộng lại.
Không có dấu hiệu nào cho thấy con người sẽ giảm sự phụ thuộc vào nhựa. Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, sản xuất nhựa có thể tăng gấp ba lần vào năm 2050, với hơn 90% trong số đó đến trực tiếp từ nhiên liệu hóa thạch.
Úc là một quốc gia có hiệu suất kém trong việc tái chế nhựa. Ước tính cho thấy nước này tiêu thụ khoảng 3,4 triệu tấn vật liệu mỗi năm. Nhưng chỉ khoảng 10% trong số đó được tái chế hoặc xử lý sử dụng thành phần tái chế.
Có Hy Vọng Phía Trước
Có hy vọng, nhờ các phong trào mới nổi như việc sử dụng polyester tái chế trong ngành thời trang, những xu hướng đó có thể đảo ngược. Khó có thể thấy một thế giới không nhựa trong 30 năm tới. Tuy nhiên, hiện có nhiều lựa chọn hơn bao giờ hết để giải quyết vấn đề và, quan trọng, biến rác thải nhựa thành có giá trị.
Phong trào PET tái chế sẽ bắt đầu thay đổi động lực này. Việc lấy nhựa và biến nó thành vật liệu hữu ích làm cho sự bền vững trở nên bền vững hơn. Ngoài việc tái chế, vật liệu cũng có thể được tái sử dụng, kéo dài vòng đời và giảm tác động môi trường. Khi có các động lực kinh tế thực sự, nhiều người sẽ tham gia vào ý tưởng này hơn.
Polyester Có Thể Tái Chế Vô Hạn Không?
Mặc dù polyester tái chế là một triển vọng hứa hẹn cho các nhà môi trường và những người quan tâm đến hành tinh, nó cũng có giới hạn. Mặc dù polyester tái chế được làm từ các vật liệu (như chai nhựa) có thể tái chế, sản phẩm cuối cùng thường không thể. Đó là vì các nhà sản xuất pha trộn PET với các vật liệu khác, như cotton, để tạo ra sản phẩm có đặc tính mong muốn cho người tiêu dùng. Polyamide là một vật liệu khác thường được pha trộn với polyester, điều này càng làm phức tạp quá trình tái chế. Vì vậy, việc thu hồi nhựa gốc trong vải khó hơn so với các ứng dụng khác. Một số công ty đang nghiên cứu các quy trình có thể làm được điều này trong tương lai, nhưng hiện vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Nhưng polyester có thể tái chế vô hạn không? Chưa phải lúc này. Ngay cả khi các quy trình có thể tách PET khỏi cotton và tái chế cả hai, vẫn có lý do cơ học và hóa học khiến polyester không thể tái chế vô hạn. Ví dụ, khi chai nhựa vào nhà máy tái chế, thiết bị sẽ rửa và nghiền chúng, chuyển đổi chúng trở lại thành các viên nhựa polyester thô. Sản phẩm này sau đó trải qua quy trình làm sợi truyền thống, tạo ra sản phẩm PET nguyên sinh gần như giống hệt. Thật không may, quá trình nghiền, làm nóng lại và rửa làm yếu nhựa, vì vậy các nhà sản xuất phải kết hợp nó với polyester nguyên sinh thông thường để đạt được độ bền mong muốn. Do đó, trong nhiều trường hợp, bạn sẽ thấy quần áo được quảng cáo là 80% polyester tái chế (thay vì 100%).
Có Một Số Thách Thức
Về mặt hóa học, cũng có vấn đề. Mỗi lần bạn làm nóng lại nhựa, nó sẽ thoái hóa. Các chuỗi hóa học giữ nó lại với nhau bị phá vỡ, và nó trở nên yếu hơn và giòn hơn. Cuối cùng, các nhà sản xuất phải sử dụng nó trong các sản phẩm chất lượng thấp hơn và thấp hơn trước khi nó trở nên quá yếu và không còn phù hợp cho bất kỳ mục đích nào. Thật không may, quá trình nghiền, làm nóng lại và rửa làm yếu nhựa, vì vậy các nhà sản xuất phải kết hợp nó với polyester nguyên sinh thông thường để đạt được độ bền mong muốn. Việc duy trì màu sắc đồng đều trong polyester tái chế cũng là một thách thức, thường đòi hỏi xử lý thêm để đạt được vẻ ngoài đồng nhất trong sản phẩm cuối cùng.
Tuy nhiên, không phải tất cả các tổ chức đều chấp nhận quan điểm này. Trong khi Textile Exchange thừa nhận rằng công nghệ tái chế nhựa hiện tại có giới hạn, họ tin rằng một hệ thống “vòng kín” tái sử dụng polyester có thể khả thi trong tương lai. Trong thế giới của họ, người tiêu dùng có thể tái chế quần áo chứa PET nhiều lần mà không để chúng kết thúc ở bãi chôn lấp.
Nhiều nhà môi trường phản đối quan điểm rằng các nhà nghiên cứu nên tìm cách tái chế nhựa vô hạn. Theo họ, điều đó có thể khuyến khích người tiêu dùng sử dụng nhiều nhựa dùng một lần hơn, tạo gánh nặng lớn hơn cho các bãi chôn lấp. Đó là vì hầu hết các quốc gia, bao gồm cả Úc, vẫn chưa tái chế phần lớn nhựa của họ.
Tuy nhiên, nếu điều đó thay đổi — và người ta nhận được thu nhập khi tái chế nhựa dùng một lần — thì các động lực sẽ thay đổi. Mọi người sẽ cố gắng tiết kiệm nhựa càng nhiều càng tốt, gửi nó đến các nhà máy tái chế để chuyển đổi thành vật liệu tái chế có đặc tính giống hệt với loại nguyên sinh.
Vấn Đề Với Vi Nhựa
Các nhà bình luận cũng xem polyester tái chế là nguồn tiềm năng của vi nhựa (giống như phiên bản thông thường). Những người ủng hộ phiên bản tái chế coi nó là cách ngăn nhựa đến đại dương. Tuy nhiên, câu chuyện không hẳn là tươi sáng như bạn nghĩ. Theo nghiên cứu của Đại học Plymouth, Vương quốc Anh, mỗi lần giặt máy có thể thải ra hàng trăm nghìn hạt sợi nhựa vào nguồn nước. Điều này góp phần vào ô nhiễm vi nhựa, một mối quan tâm môi trường ngày càng tăng. Một số ước tính cho thấy hơn 85% mảnh vụn sản xuất trên bờ biển là dựa trên sợi vi mô. Và cả polyester tái chế và nguyên sinh đều tạo ra cùng một vấn đề. Các loại vải nhân tạo, như polyester và các loại tổng hợp khác, là nguồn chính gây ô nhiễm vi nhựa.
Để giúp ngăn ngừa ô nhiễm vi nhựa, việc sử dụng túi lọc khi giặt có thể bắt giữ các sợi vi mô trước khi chúng vào hệ thống nước. Giải pháp thực tế này là bước quan trọng trong việc giảm tác động môi trường của việc giặt các loại vải tổng hợp.
Tổng Kết
Các nhà sản xuất sử dụng polyester trong quần áo vì nó cân bằng hoàn hảo giữa giá cả phải chăng, độ bền và độ bền lâu dài. Việc pha trộn nó với các vật liệu khác cho phép các thương hiệu tạo ra quần áo có thể sử dụng nhiều năm, không phải vài tháng, và làm cho chúng chống mốc, mồ hôi và hư hại do mài mòn tốt hơn. Polyester, do đó, là một vật liệu kỳ diệu (giống như nhiều loại nhựa khác). Việc chuyển đổi dầu thô thành hóa dầu thải ra các chất độc hại vào khí quyển, gây nguy hiểm cho con người và môi trường.
Thật không may, polyester nguyên sinh được tạo ra từ dầu thô, và nếu bị bỏ vào bãi chôn lấp, nó góp phần vào vấn đề rác thải nhựa toàn cầu. Polyester tái chế là một giải pháp tiềm năng vì nó sử dụng chất thải PET để tạo ra các sản phẩm mới có cùng đặc tính với polyester nguyên sinh.
Nó Có Thể Không Hoàn Hảo
Nó không hoàn hảo. Mặc dù sử dụng ít CO2 hơn đáng kể và tránh được nhu cầu khai thác dầu thô nhiều hơn, polyester tái chế không thể tái chế vô hạn. Việc pha trộn nó với cotton và các vật liệu khác làm phức tạp quá trình đáng kể, nghĩa là hầu hết quần áo làm từ vật liệu này cuối cùng sẽ kết thúc ở bãi chôn lấp.
Cũng có thực tế là việc tái chế PET vô hạn để tạo ra vòng lặp khép kín là thách thức. Các nhà nghiên cứu hiện đang làm việc về vấn đề này, nhưng các giới hạn kỹ thuật ngăn họ áp dụng quy mô công nghiệp.
Vậy điều này để lại người tiêu dùng ở đâu? Cuối cùng, polyester tái chế có những ưu điểm rõ ràng so với polyester nguyên sinh. Tuy nhiên, nó vẫn chưa giải quyết được tất cả các vấn đề môi trường để làm hài lòng tất cả các nhà môi trường. Nó vẫn có giới hạn. Trong khi đó, một số người tiêu dùng đang đầu tư thời gian và tiền bạc vào các vật liệu thay thế, như tre, có thể là lựa chọn tốt hơn tổng thể. Bạn cũng có thể thích đọc bài viết này: Polyester có an toàn không?
